Przepraszam, ja tu tylko wskrzeszam

Jestem nostalgikiem. Czcicielem Lamusa. Jestem człowiekiem nieswoich czasów, jestem kimś, kto nie tyle chce zbudować swój świat z elementów przeszłości, ale zdobyć do tej przeszłości klucz i w ten sposób stać się jej współwładcą.
Jestem stary duchem. Sięgam do staroświeckiej metody przedstawiania światu swoich racji - manifestu.

Jako nostalgik winienem:

   1. Poznawać historię zarówno racjonalnie (udokumentowane dzieje świata, literatury, kultury, nauki) jak i irracjonalnie (starając się badać na własną rękę, korzystając także ze źródeł nienaukowych, mentalność, obyczaje i gusta dawnych ludzi). Dążyć do erudycji, której odbicie pogłębia każde dzieło.
   2. Rozumieć różnice pomiędzy obydwoma sposobami i poza swoją pracą twórczą (rozumianą szeroko - również jako sposób bycia, próby dosłownego wskrzeszania przeszłości na zasadzie, mniej lub bardziej udanej, rekonstrukcji historycznej) nigdy ich ze sobą nie mieszać.
   3. Próbować swoich sił w klasycznych rodzajach, gatunkach i manierach literackich (klasyczne oznaczają tutaj minione. Dla mnie mogą to być sonety włoskie, dla Ciebie - heksametr albo powieść gotycka. Co kto woli) oraz ich odpowiednikach w innych dziedzinach kultury.
   4. Nie negować teraźniejszości i przyszłości w każdym calu (w końcu gdyby nie Internet, nikt nie czytałby tego manifestu!), a tylko w tych dziedzinach życia, które na to pozwalają (patrz punkt 2). Jeśli nie chcesz żyć przeszłością zupełnie - żyj nią na tyle, na ile można żyć sztuką, zrób z przeszłości dzieło sztuki.
   5. Akceptować (ale niekoniecznie wysoko cenić) tęsknotę każdego człowieka do jego ulubionych zakamarków Lamusa.

Sztuka, literatura, muzyka, film, kultura i filozofia U-MAR-ŁY!

...lub są w śpiączce. Lub umarły ich zasady. Nie wiemy - w każdym razie od lat nie jesteśmy już otaczani przez rzeczy piękne, ale przez te, które - niejednokrotnie nie próbując nawet pretendować do piękna - powstały w wyniku twórczych eksperymentów. Żyjemy w czasach postmodernistycznych, w czasach przerabiania wszystkiego podług własnych, heretyckich koncepcji, za którymi niejednokrotnie nie stoi nic, a napuszone autorytety szermują głupim gadaniem o niezrozumieniu podobno wybitnych dzieł.
Osobom zarzucającym mi niezrozumienie (albo płytkie zrozumienie) współczesnej sztuki odpowiadam - tak, nie rozumiem Waszej sztuki! I nie  chcę rozumieć, nie jest ona dla mnie sztuką! Sztuką były jeszcze czarne kwadraty na białym tle. Zdaję sobie sprawę, że Duchamp i jego pisuar to początki XX wieku. Wiem, co chciał nim pokazać, znam kontekst historyczny jego prac. Wiem coś niecoś o hiperrealizmie. Znam nawet przykłady wartościowej nowoczesnej sztuki (która ma trzydzieści-czterdzieści lat, i dawno przestała być nowoczesna!).
Do tego wszystkiego mogę jeszcze sięgać.
Do tego, co wyczyniacie Wy, już nie mogę.
Każdy jednak nostalgik - jeśli się tacy znajdą - sam zdecyduje, czego nie toleruje.

...umarł też kicz

Odrzucam pojęcie kiczu. Zarazem jednak odrzucam też nowomodne gadanie, że piękne jest to, co się podoba.
Piękne jest to, co jest stare, formą, treścią, albo najlepiej jednym i drugim. Tylko starość bowiem zdolna jest uszlachetnić i nadać duszę temu, co samo w sobie jej nie miało. Jeśli masz inną definicję piękna - nie dla Ciebie nostalgizm, nie dla Ciebie mój manifest. Idź poszukać sobie czegoś świeżego.
Wierzę, że każdorazowe przeczytanie książki na moment wskrzesza jej autora. Bojkotuję te, które uznaję za mierne, i ciągle wracam do swoich ulubionych, obojętne, jaką renomą cieszy się pisarz.
Lektury won ze szkoły! Precz ze sztucznym utrzymywaniem przy życiu tych gryzipiórków, którzy nie są tego warci.  Precz z jedynymi słusznymi interpretacjami utworów, z ich analizowaniem, krojeniem i odzieraniem z piękna nadanego przez twórcę.
Inteligentne dziecko przeczyta i doceni znacznie więcej, niż to, co zaserwuje się mu na lekcjach. Samo przeniknie struktury dzieła, wydobędzie jego esencję i nauczy się z niej czerpać.
Przywróćmy godność trupowi, któremu na imię jest Kultura. W wyniku obecnego stanu rzeczy - natrętnego wmuszania jej każdemu pierwszemu lepszemu profanowi - cierpi i ona, i oni.

Czym jest, a czym nie jest nostalgizm...

Nostalgizm nie jest ani jedną z odmian, ani całkowitym zaprzeczeniem postmodernizmu. Wraz z postmodernistami stoję w opozycji do modernizmu. Zgadzam się też z nimi, że wszystko już było, a wszelkie dokonania artystów minionych stuleci stanowią już tylko ogromny słój, w którym współczesny twórca winien grzebać i wyławiać to, co uważa za wartościowe, by to na nowo przedstawić. Ba, niektóre efekty prac postmodernistów uznaję za warte kontynuowania. Postmodernizm - z chwilą narodzin nowych kierunków, w tym mojego nostalgizmu - staje się bowiem także czymś minionym, z czego wolno mi czerpać.
Będąc jednak nostalgikiem, a nie postmodernistą, nie zgadzam się i nie zgodzę nigdy na pseudotwórcze mieszanie ze sobą współczesności i przeszłości. Wolę zrobić krok do tyłu, ale zachować czystość tego, co minione, niż wzorem Mahometa kazać górze przyjść do mnie - przyjść, i wykruszyć po drodze wiele wartościowych kamieni ze swej potężnej bryły.
Oni tylko czerpią inspirację. Czasem wnikają, czasem wycinają to, co im się podoba, i wklejają w zupełnie inne miejsce, tak, jak nakazuje im przyjęta koncepcja.
Ja wskrzeszam. Wnikam każdorazowo, po to, by pojąć i wyryć w sobie. Noszę w sobie wypalone stygmaty tego, co już ogarnął mój umysł. Nie wycinam fragmentów przeszłości, ja wycinam fragmenty siebie. Żyję przeszłością bardziej, niż teraźniejszością. Nie waham się popadać w pewnego rodzaju szaleństwo. W końcu rozum i serce są dla mnie tylko narzędziami.
Tym się różnimy.

...a czym chcę, aby był

Chcę wskrzeszać przeszłość umysłem i sercem, sercem i umysłem. Moje umiłowanie przeszłości nie jest większe, niż wiedza na jej temat, wiedza zaś nie większa, niż umiłowanie. Poznając przeszłość, kocham ją coraz bardziej, ale to kochanie przeszłości popędza mnie do jej poznawania. Nie jestem więc już ani klasykiem odkrywającym antyczne posągi, ani romantykiem opłakującym śmierć średniowiecza, ani pozytywistą/realistą, szukającym w historii odbicia swoich czasów, ani - nostalgicznym przecież jak ja! - dekadentem (choć przyszło mi, jak jemu, żyć i dorastać na przełomie stuleci). Ani modernistą, ani futurystą, ani prerafaelitą, ani manierystą, ani impresjonistą, ani surrealistą, ani człowiekiem baroku, ani nawet postmodernistą. Ale mam przecież cechy każdego z nich. Łączę w sobie uczuciowość i racjonalizm, uznając je za równorzędne źródła poznania.
Nostalgizm - jeśli stanie się kiedyś epoką - wykroczy poza banalny podział na epoki serca i epoki rozumu.
Jeśli jesteś ze mną - już jesteś nostalgikiem.

Nostalgizm nie jest nowy

Za pierwszego nostalgika uznaję roboczo Albrechta Dürera (chyba nieprzypadkowo dzielimy dzień urodzenia). Łączył w sobie typowo renesansowy (manierystyczny?) realizm ze średniowiecznym jeszcze oderwaniem od dorobku pogaństwa (próżno szukać u niego drzeworytów, rysunków i płócien mitologicznych, tak charakterystycznych dla wieku, w którym żył) i zorientowaniem się na tematykę biblijną. Niewątpliwie zetknął się z nim - ale z jakiejś przyczyny uznał, że nie jest on wart jego uwagi, świadomie odrzucił jakiś element przeszłości, faworyzując inny, choć wiedział o istnieniu obydwu. Zrealizował więc najistotniejszy postulat nostalgizmu.
Nostalgikami w moim mniemaniu było także wielu twórców międzywojennych, a nawet i późniejszych - z pewnością Kossakowie, Winogradow, J.R.R. Tolkien.
Poszukiwania nazwisk i dzieł wciąż trwają.